Čuruška vetrenjača - priča jednog vremena

Čuruška vetrenjača - priča jednog vremena

„Od sedam nekadašnjih čuruških vetrenjača, jedina koja je sačuvana, a i radila do pre 4-5 godina (odnosno 1970-tih godina) jeste ona na severozapadnoj ivici sela, na izlazu puta prema Bačkom Gradištu u vlasništvu Stojšin Radivoja, najmlađeg iz porodice Stojšin, koji i danas odlično poznaje ove neobične, džinovske mehanizme.

Zna se da je ista izgrađena u Mađarskoj još 1834. godine gde je radila samo tri godine. Prema nekim izvorima to je bilo u varošici Hodmeze-vašarhelj. Već 1846. godine nju je kupio Čuružan, Sirotanović. Zanimljivo je da su celu vetrenjaču (mehanizam sa krilima) bez cigala preneli iz Mađarske do Čuruga jednim splavom. Sadašnja Stara Tisa kod Čuruga tada je još uveliko bila plovna i rečni saobraćaj je bio skoro jedina vrsta saobraćaja. Vetrenjača je podignuta uz samu Tisu na delu tzv. „Blizanci", a na mestu kasnije čuruške klanice. Kako se naselje širilo, tako je i vetrenjača premeštena na mesto „Ždrepčare", da bi je konačno 1912. godine Čupić Stevan postavio na sadašnju lokaciju. Ubrzo zatim, 1913. godine, od tadašnjeg vlasnika Nača Antala, vetrenjaču kupuje Stojšin Nikola, otac Radivojev.

Osnovni objekat vetrenjače izgrađen je od opeke, u obliku zaobljene kupe. Donji prečnik - unutar objekta je 11 t, a debljina zida do prvog tavana je 3,5 cigle, starog formata. Idući naviše, zid je sve tanji, a gornji unutrašnji prečnik je 7,5 t. Računa se daje u nju ugrađeno 86.000 cigli, izuzimajući temelje. Pored toga u unutrašnjoj strani ugrađeno je još 7.000 ćerpiča. Visina samih zidova je 10,5 t, a dužina jednog krila je 12 t. Prema tome od najviše tačke krila do tla ima 25 t. Kompletan mehanizam vetrenjače izuzev kamena, bio je izgrađen od drveta. Tako su krila izgrađena od čamovine u obliku širih merdevina, sva četiri krila učvršćena su na bagremovom krstaku i to se sve okreće na debeloj drvenoj osovini - vretenu. Unutar same vetrenjače, uz pomoć drvenih zupčanika, obrtanje se prenosi na vertikalnu osovinu ili popu. Pri dnu vetrenjače, gde se nalazi glavni mehanizam za mlevenje, postavljen je na „popi" veliki zupčanik, brzo kolo, i nešto više manji zupčanik -sporo kolo. U vetrenjači postoje tri kamena. Ako je slab vetar radio je samo jedan kamen, pri jačem vetru uključio bi se i drugi kamen, a pri snažnom vetru radila bi sva tri kamena.
Kamen je uvek morao biti dobro obrađen. Njegova masa je iznosila 1.300 kg. Gornji deo vetrenjače sa krovom bio je pokretan, kao tenkovska kupola i sa strane imao dva dugačka drveta tzv. kurjake, uz pomoć kojih su mlinari krila usmeravali tačno prema vetru, a pravac vetra su pored ostalih načina tačno određivali i pomoću jednog običnog vetrokaza - „petla" postavljenog na vrhu krova vetrenjače..."

(Živkov, 1974.)

Podeli ovu vest

04/06/2013 0 comment

Na Velikoj sceni ateljea 212, večeras će biti održana premijera nove predstave ''Revizor'',Nikolaja Gogolja u režiji Ive Milošević. Gogoljev "Revizor" je danas više nego aktuelan. Beskrupuloznost je jedno od ključnih obeležja onih koji kroje tuđe sudbine, a čiji se moralni principi šire kao virus - kaže Iva Milošević, rediteljka predstave ...

10/07/2018 0 comment

NikolaTesla, slavni srpski naučnik jedan je od najvećih svetskih genijalaca svih vremena. Možda ste se zapitali,kako je postizao vrhunsku ...

14/09/2019 0 comment

Manastir Tuman vekovima stoji kao temelj svedočenja naše istorije, i neprocenjive vrednosti kulturnog značaja Srbije, takođe i okupljanja ...

11/09/2019 0 comment

"Mokranjčevi dani" biće 54. put održan od 14. do 20. septembra u Negotinu u čast kompozitora Stevana Stojanovića Mokranjca. "Uvažavajući tradiciju ...

14/09/2019 0 comment

Požegača ili, kako se u narodu zove, madžarka, neprikosnovena je u proizvodnji vrhunske šljivovice. Od svih drugih sorti šljiva u ...

O Portalu

Portal koji promoviše Srbiju i njene vrednosti. Sve na jednom mestu, priča o Srbiji koju volimo, njenoj tradiciji, lepotama, ljudima i događajima.

Najnovije vesti

Newsletter

Budite u toku sa najnovijim vestima i informacijama na našem portalu!