fbpx

Etnografski muzej - čuvar blaga i tradicije

Etnografski muzej - čuvar blaga i tradicije

Poziv da Srbija učestvuje u Moskvi, na prvoj Sveslovenskoj izložbi 1867. godine, gde je trebalo da predstavi svoje etnografsko blago, bio je zamajac koji je u zemlji pokrenuo neke dodatne snage i stvorio novi odnos prama narodnoj baštini.

etnografski muzej unutrasnja ulaz

Iako je već 1844. godine, kada je ukazom ministra prosvete Jovana Sterije Popovića osnovan Serbskonarodni muzeum u Beogradu, bilo formirano i Etnografsko odeljenje, tek pripremama i učešćem na ovakvom međunarodnom saboru, u srpskoj sredini se stvara klima za otvaranje muzeja specijalizovanog samo za ovu oblast. Sada, sto četrdeset godina kasnije, kao mali omaž ovom događaju, podsetimo da se u izvorima navodi kako je tada "obavljeno prvo značajno sistematsko sakupljanje" predmeta iz narodnog života. Događaj je izuzetno ozbiljno prihvaćen u Srbiji. Organizacioni zadatak poveren je specijalno formiranom Odboru, po nalogu Srpskog učenog društva. Brojna delegacija je putovala u Moskvu da prisustvuje tom velikom događaju, i po povratku podnela iscrpan izveštaj, donevši i darove s tog puta. Srpsko učešće bilo je tamo veoma zapaženo, jer je za izložbu formirana kolekcija koja je sadržala zaista vredne eksponate, među njima i one koje je poklonio lično knez Mihailo Obrenović. Kolekcija nikada nije vraćena u zemlju, ostala je u Ruskom etnografskom muzeju u Sankt Peterburgu, kao autentičan svedok o jednom vremenu i srpskom narodu. Ipak, sto trideset osam godina kasnije, zahvaljujući dobroj saradnji srpskog i ruskog etnografskog muzeja, u Beogradu je prikazana (2005) izložba "Kolekcija jesen/zima 1867", odnosno jedan deo tih moskovskih eksponata.

etnografski muzej unutrasnja 1

Ubrzo posle moskovske izložbe u Srbiji je sazrela svest o potrebi formiranja posebne institucije u kojoj bi se čuvalo i proučavalo narodno blago. Najviše se o tome govorilo među članovima Srpskog učenog društva, te je Stojan Novaković 1872. godine tu i "podneo predlog i nacrt za osnivanje Srpskog istorijsko-etnografskog muzeja". Ali, kako se to nama obično događa, osim potrebe, jasno izražene želje i koncepcije, drugi uslovi za realizaciju nisu postojali. Oni su ispunjeni gotovo tri decenije kasnije, kada je ugledni srpski trgovac i ministar Stevče Mihailović poklonio zgradu u ulici Kneza Miloša broj 15 "da se od nje načini muzej za Kraljevinu Srbsku". Iz Narodnog muzeja je tada izdvojeno Etnografsko odeljenje i prebačeno u ovu zgradu, a muzej je kao samostalna institucija otvoren 1901. godine...

 

Etnografski muzej u Beogradu, kao stecište multimedijskih programa vezanih uz narodnu kulturu, danas, međutim, nije više na mestu gde je otvoren 1901. godine. Njegova zgrada je na Studentskom trgu boj 13. Tu njegovi stručnjaci neprestano šire polje delatnosti, prilagođavajući ga savremenom obliku rada. Iako im često nedostaju sredstva, oni uspevaju da na visokom nivou organizuju izložbe u matičnoj kući ili izložbe gostujuće, monografske ili kompleksne etno-građe. I publikacije koje objavljuje ova institucija najčešće pružaju uvid u tradicionalnu kulturu sagledanu savremenim očima, odnosno primenom novih istraživačkih metoda. Tako nam otvaraju "vrata prošlosti", neophodna za sigurnije koračanje u budućnost. Saopštenja, analize i studije se, uglavnom, odnose na zaboravljene običaje i profesije, na predmete koji se više ne koriste ili na određeni oblik seoskog života koji je zamro. U jednom broju uglednog časopisa "Glasnik Etnografskog muzeja" (publikacija pokrenuta 1926. godine, koja i danas izlazi), pažnju nam, na primer, privlači tekst o poslednjem sakadžiji u Beogradu. Dabome, većini je danas ova reč nepoznata, a to je u Beogradu pre dva veka bila veoma važna profesija. Sakadžija je bio čovek koji je na konjskim kolima raznosio vodu za piće prodajući je po beogradskim kućama. Uzimao ju je sa izvora, na primer u Topčideru, i kad bi vodu razvezao, u povratku je, onima koji žele, donosio vodu za pranje (tehničku) sa Save ili Dunava...

grncarija

Etnografski muzej trenutno poseduje više od 160.000 predmeta, a njegova delatnost preko formiranih specijalizovanih odeljenja, uz biblioteku, obuhvata sve grane narodne kulture. Uz epitet najstarijeg etnografskog muzeja na jugoistoku Evrope, beogradski etnografski muzej je ujedno i jedina institucija koja sadrži eksponate tradicionalne kulture gotovo svih nacija i etničkih zajednica s prostora bivše Jugoslavije. Njemu pripada i Manakova kuća u Beogradu, gde se, osim ostalog, nalazi poklon zbirka Hristifora Crnilovića, ali u kojoj se organizuju i tematske izložbe, zatim kursevi tradicionalnog zanata ili radionice. Stalna postavka u matičnoj zgradi je "Narodna kultura Srba u XIX i XX veku", a uz nju i se tu neprekidno organizuju tematske izložbe koje ova institucija priređuje, i van svog prostora. Već petnaest godina izuzetnu pažnju publike privlači Međunarodni festival etnološkog filma, takođe u organizaciji ovog muzeja.

autor:Spomenka Jelić-Medaković

 

Podeli ovu vest

08/11/2020 0 comment

  Mitrovdan je nepokretni praznik što znači da se uvek slavi 8. novembra, obeležen je crvenim slovom u crkvenom kalendaru i na šestom je mestu liste najvećih srpskih slava. Običaj je kod našeg naroda da se na Mitrovdan otpuštaju sluge kojima je istekao ugovor i iznajmljuju novi. Ovaj dan je legendaran i po tome što su se hajduci tada ...

15/06/2021 0 comment

Ne može da se zamisli srpsko domaćinstvo na selu bez tarabe. Iako ih danas često zamenjuju žičanim, kovanim i betonskim ogradama, taraba i plot su ...

16/06/2021 0 comment

Kao i kod drugih fruškogorskim manastira istorija i predanje o manastiru Beočin pomešani u jednu uzbudljivu priču. Prvi pisani podaci o manastiru, ...

15/06/2021 0 comment

Turistička organizacija grada Leskovca, pod pokroviteljstvom grada Leskovca u etno kompleksu Šop - Đokić, na otvorenom, organizuje dvadeset prvu po ...

10/06/2021 0 comment

Spasovdan je četrdeseti dan od Vaskrsa i uvek pada u četvrtak.Ovo je stočarski i ratarski praznik,koji se slavi i kao krsna slava,ali i kao zavetina ...

O Portalu

Portal koji promoviše Srbiju i njene vrednosti. Sve na jednom mestu, priča o Srbiji koju volimo, njenoj tradiciji, lepotama, ljudima i događajima.

Najnovije vesti