Tokom zaštitnih radova u okviru izgradnje Koridora 10, septembra 2013. godine, nadzor Arheološkog instituta iz Beograda otkrio je nadomak pirotskog sela Staničenje ostatke rimskih dvokolica luksuzne izrade. To je bio prvi nalaz te vrste na teritoriji Srbije.
Nakon sveobuhvatnih istraživanja, konzervatorskih i restauratorskih radova izvedenih u Narodnom muzeju u Beogradu, dvokolica je nakon putovanja dugog bezmalo 20 vekova spremna za muzejsko predstavljanje. Izvorni izgled dvokolice, priču o njoj kao i njene originalne delove, zanteresovani posetioci imaće mogućnost da vide u okviru izložbe „Putovanje rimske dvokolice“. Izložba će svečano biti otvorena 24. decembra u 18.00 časova u Galeriji fresaka Narodnog muzeja.
Ova laka rimska dvokolica, tipa cisium je bila izrađena od drveta sa bogato ornamentisanom oplatom i ukrasima od gvožđa. U osnovu od gvožđa bili su utiskivani frizovi od mesinga prefinjene izrade. Zahvaljujući umeću konzervatora Narodnog muzeja u Beogradu sada se jasno mogu uočiti geometrijski i biljni motivi – venci bršljena, lišće vinove loze, šišarke kao i listovi smokve, iznova odišući nekadapnjom lepotom. To su prepoznatljivi simboli boga Dionisa (odnosno Bahusa), koji je i sam često bio prikazivan u dvokolici. Tako je razumljivo da su simboli ovog božanstva često birani za motive ukrašavanja ovih prevoznih sredstava. koc 2
Takođe, Dionis je u religijskim misterijama povezivan sa smrću i uskrsnućem. Uzimajući u obzir da je naša dvokolica zajedno sa dva konja bila pohranjena nadomak tumula, velike humke, pod kojom je sahranjen pripadnik viših društvenih slojeva, izbor dekorativnih motiva koji je krase svakako odgovaraju njenoj nameni. Odnosno, moguće ju je dovesti u vezu sa univerzalnim shvatanjem putovanja na drugi svet prepoznatljivim kod Grka, Etruraca, Kelta, Gala pa i Tračana iz čega se razvio i običaj ritualnog sahranjivanja, ili bolje reći pohranjivanja, kola sa pokojnikom.
Izložbu „Putovanje rimske dvokolice“ će svečano otvoriti Aleksandra Fulgosi, pomoćnik za zaštitu kulturnog nasleđa u Ministarstvu za kulturu i inforimsanje Republike Srbije, a posetioci će moći da je vide do 28. februara 2016. godine.
