Tokom 10 000 godina, na Dunavu su se smenjivale kulture i civilizacije. Za vreme Rimljana, na obalama Dunava, naročito u Đerdapskoj klisuri, građene su tvrđave koje su imale strateški značaj za odbranu od varvara. Najveće su bile Dijana i Pontes. Drevni put oko ovih mesta bio je možda i najbolji pokazatelj rimskog graditeljskog umeća u celoj regiji.
Trajanova tabla označava deo puta duž Dunava prema Đerdapu. Veruje se da je ova poslednja, najsloženija etapa puta završena u 100. godini nove ere, i bila je važna u Trajanovim pripremama za rat protiv Dačana, severno od Dunava, 100—103. Za ovaj poduhvat sagradio je vojni put od Beograda koji ide ivicama planina na desnoj obali Đerdapa sve do ravnijeg dela gde je inženjer Apolodor iz Damaska sagradio most preko Dunava. Ti poduhvati su ovekovečeni na scenama prikazanim na donjem delu Trajanovog stuba u Rimu. Most je bio drvena konstrukcija na zidanim stubovima, što je bila tipična tehnologija tog vremena. Trajan je takođe regulisao deo toka Dunava koji je zbog brzaka do tada smatran nemogućim za plovidbu.
Izgradnjom hidroelektrane Đerdap (1963—1972) potopljen je rimski put. Odlučeno je da se Trajanova tabla iseče i postavi 21,5 metara više, tako da bude vidljiva sa reke.
Spomenik se sastoji iz velike vertikalne table isklesane u kamenu. Njena dužina je 3,20 metara, a širina 1,80 metara. Ukrašena je sa dva delfina, šestolatičnim ružama i orlom raširenih krila.
Tabla je zaštićena kamenom nadstrešnicom koja nosi natpis isklesan u novije doba:
TABULA TRAIANA
Natpis na tabli ima šest redova, a u prevodu na srpski jezik tekst znači:
Imperator cezar, sin božanskog Nerve,
Nerva Trajan Avgust, pobednik nad Germanima,
veliki pontif, četvrti put postavljen za tribuna,
otac domovine, konzul po treći put,
planine je isklesao i postavio grede
od kojih je napravljen ovaj put.
